You don’t know what you don’t know

Nghe title thì có vẻ rất lạ, bạn không biết cái mà bạn không biết. Như vậy có nghĩa là gì?

Đây là một trong những phần quan trọng nhất mà mình được học trong chương trình MBA: find out a way to know “what you don’t know what you don’t know”

 Nhìn qua thì tưởng là viết sai, thực ra mấu chốt là “You don’t know what you don’t know”.

WHAT?

Nói một cách cơ bản, kiến thức có thể chia ra làm 3 loại:

  • You know what you know: bạn biết cái mà bạn biết. Đây có thể là kiến thức chuyên ngành của bạn, ví dụ bạn biết financial controller là gì, và bạn biết làm thế nào để làm nó
  • You know what you don’t know: bạn biết cái mà bạn không biết. Ví dụ bạn biết communication skills có tồn tại, nhưng bạn lại không (hoặc chưa) biết làm như thế nào để master skills đó.
  • You don’t know what you don’t know: bạn không có ý thức gì về sự tồn tại của thứ đó. Trước khi mình đi học MBA, mình không có một chút kiến thức gì về sự tồn tại của cái gọi là structured thinking trong môn consulting 101.

WHY?

Vậy tại sao “you don’t know what you don’t know” lại quan trọng?

Giả sử bạn là một người không giỏi về khả năng thuyết trình và bạn biết về điều đó. Như vậy bạn sẽ tìm cách để nâng cao skills đó của mình. Bạn sẽ học cách sử dụng tay, ánh mắt của mình như thế nào cho hợp lý; bạn cũng sẽ học cách để nhấn câu, tạo ngữ điệu; bạn cũng sẽ học cách để design một file PowerPoint sao cho nó thu hút được người nghe nhất; bạn sẽ chăm chỉ luyện tập để thuyết trình ngày càng giỏi hơn…

Tương tự như vậy; nếu bạn biết rằng bạn không biết gì về tài chính, bạn có thể sẽ tìm một trường để học thêm về nó. Bạn sẽ đăng ký học tại học viện tài chính, hoặc bạn sẽ đăng ký vài khóa học trên coursera các môn liên quan đến tài chính, kế toán để hoàn thiện hơn kiến thức mà bạn chưa biết…

Nói tóm lại là nếu bạn biết cái mình thiếu cái gì và bạn cần thì bạn sẽ tìm kiếm thứ đó, giai đoạn tìm kiếm có thể khó khăn nhưng ít nhất bạn biết bạn đang tìm thứ gì.

Nhưng chuyện đó không xảy ra khi “you don’t know what you don’t know”. When you don’t know what you don’t know, you don’t you exactly what you are looking for!

Bạn không thể hoàn thiện được kỹ năng đọc vị người khác nếu bạn không biết nó tồn tại. Bạn không thể hoàn thiện được kỹ năng tư duy logic, structure thinking nếu bạn hoàn toàn không biết là có trên đời hoặc không suy nghĩ về nó thấu đáo. Tương tự trong kinh doanh, Blockbuster bị chết vì sự phát triển của Netflix; hàng chục ngàn nhà sách phải đóng của khi Amazon mở website bán sách của họ. Không phải Blockbuster dở, không phải chủ các cửa hiệu không giỏi như Amazon; chỉ là họ không ngờ, hoặc không nghĩ tới online streaming sẽ thành 1 xu thế, e-commerce sẽ thành một phần của cuộc sống; và họ thất bại khi không nhận ra những trào lưu như thế. Dĩ nhiên họ không nhận ra xu hướng thì sẽ không có kế hoạch chuẩn bị để đối phó hoặc thích nghi với những trào lưu đó.

Tương tự như vậy đối với con người. Bạn không nhận ra cái mà bạn thiếu thì bạn sẽ không tìm kiếm. Đến lúc bạn biết được thì nhiều thứ có lẽ đã hơi muộn rồi!

HOW?

Vậy làm thế nào để giảm thiểu những thứ “you don’t know what you don’t know”?

  • Networking và nói chuyện với mọi người nhiều hơn. Đừng chỉ nói chuyện với mọi người làm trong ngành của bạn mà mở rộng network của bạn sang những ngành khác nữa. Nói chuyện để biết họ đang làm gì, cái gì đang là xu hướng, những skills họ cần là gì
  • Tham gia vào một tổ chức nào đó để trao đổi thông tin. Ví dụ các bạn entrepreneurs thường có những cộng đồng riêng để nói chuyện, trao đổi thông tin với nhau. Và nơi nào thông tin, kiến thức được tạo điều kiện để được sẻ chia thì sẽ có nhiều ý tưởng mới được tạo ra. Bạn sẽ thấy tại sao lại có những khu vực có nhiều start-up hơn những chỗ khác như Sanfrancisco hay Austin. Ngay tại Sanfrancisco, chỉ cách 1 khu đường cao tốc nhưng số start-up ở bên này đường và bên kia đường khác hẳn nhau. Người ta gọi đây là tính địa phương của thông tin (the localisation of knowledge). Mình sẽ có một bài viết sâu hơn về vấn đề này và tại sao điều này lại quan trọng.
  • Đi du lịch, đến một vùng đất mới, gặp những người mới, tập quan sát để xem người ta làm gì, tại sao người ta làm vậy, người ta làm như thế nào.
  • Đọc sách để có thêm kiến thức
  • Luôn luôn có một mindset để họ hỏi hàng ngày (learning everyday)