MECE: What, Why, and How

Mình viết bài này để nói về một trong những nguyên lý cơ bản khi chúng ta break down một vấn đề ra thành nhiều phần nhỏ khác nhau. Bài viết gồm 3 phần chính: What? Why? and How?

What is MECE?

MECE là chữ viết tắt của mutually exclusive, collectively exhaustive, là một trong những phần để giải quyết vấn đề cơ bản nhất của McKinsey. MECE là yêu cầu cơ bản nhất khi bạn muốn chia 1 vấn đề lớn thành nhiều vấn đề nhỏ hơn.

Explanation of MECE

Giả sử như thế này; bạn chia tập hợp các bạn sinh viên thành nam và nữ (sinh viên = sinh viên nam + sinh viên nữ); bạn chia tập hợp các sinh viên thành sinh viên bản địa và sinh viên quốc tế (sinh viên = sinh viên bản địa + sinh viên quốc tế). Chia như vậy thỏa mãn tính chất MECE

Tuy nhiên nếu bạn chia sinh viên thành sinh viên Trung Quốc, và sinh viên Mỹ; như vậy bạn sẽ thiếu sinh viên đến từ Việt Nam, Hàn Quốc… chia theo cách này không được gọi là MECE.

MECE nhìn có vẻ đơn giản nhưng là một công cụ nền tảng trong việc luyện tập kỹ năng giải quyết vấn đề.

WHY is MECE important?

MECE giúp bạn tối đa hóa độ rõ ràng (clarity) và độ hoàn chỉnh (completeness) của vấn đề, từ đó giúp bạn cô lập và tìm ra gốc rễ của vấn đề.

Ví dụ: tháng 4 vừa rồi gia đình bạn dùng hết 100 KWh điện; nhưng tháng 5 bạn lại dùng hết 150 KWh điện, vậy issue là do đâu. Vấn đề này được giải quyết như thế nào?

Bạn đi vòng quanh nhà và kiểm tra hết tất cả những thiết bị nào có thể tiêu thụ điện: Đèn, bàn ủi, tủ lạnh, máy giặt, tivi, quạt, và máy lạnh. Như vậy bạn đã break vấn đề ra thành 7 phần nhỏ khác nhau và rất rõ ràng (clarity). Hiển nhiên là cái gốc của việc tăng 50% lượng tiêu thụ điện trong tháng năm nằm ở 1 trong 7 loại thiết bị kể trên. Break down vấn đề theo kiểu MECE như vậy giúp bạn chia 1 vấn đề lớn thành nhiều vấn đề nhỏ, và từ vấn đề nhỏ đó chia thành những vấn đề nhỏ hơn để tìm root-cause.

Ví dụ khác là trong năm nay, lợi nhuận công ty giảm. Vậy vấn đề là do đâu?

Bạn có thể thấy lợi nhuận công ty bao gồm 2 thành phần: doanh thu và chi phí. Vậy lợi nhuận công ty giảm có thể do 2 nguyên do: hoặc doanh thu giảm, hoặc chi phí tăng, hoặc là cả 2. Như vậy theo cách này, bạn đã break down được lợi nhuận ra thành 2 phần nhỏ hơn, không chồng lấn lên nhau và bao quát hết vấn đề, là doanh thu và chi phí. Bước tiếp theo, bạn có thể break down doanh thu ra thành những thành phần nhỏ hơn nữa, ví dụ như số lượng hàng bán và giá cả hàng bán. Tương tự như vậy cho chi phí. Tiếp tục như vậy, bạn sẽ tìm thấy nguyên nhân chính xác tại sao lợi nhuận công ty giảm trong năm vừa qua.

HOW to be MECE?

Có 5 cách để giúp bạn break down vấn đề theo 1 cách MECE.

Cách 1: sử dụng toán học (algebra structure)

Ví dụ lợi nhuận = doanh thu – chi phí; doanh thu = giá cả * số lượng bán; lượng xăng 1 xe chạy 1 ngày= số lít / km * tổng số Km trong ngày đó

Cách 2: sử dụng process- bạn break down vấn đề ra thành các steps nhỏ

Ví dụ đơn giản là 1 marketing funnel: Awareness >> opinion >> consideration >> preference >> purchase. Như vậy bạn đã break down một marketing funnel ra thành nhiều phần nhỏ khác nhau và MECE

Cách 3: Sử dụng theo framework

Ví dụ bạn chia strategy trong 1 công ty thành 3 phần: Customer, Competitors, và company là MECE

Cách 4: Sử dụng bằng cách segment

Vị dụ bạn chia sinh viên = sinh viên quốc tế + sinh viên Việt nam; hoặc chia số lượng người mua bia theo độ tuổi; hoặc chia số lượng sinh viên trong trường theo các vùng…

Cách 5: dùng đảo nghĩa

Ví dụ bạn chia theo supply – demand, internal – external; financial – non-financial; marketing activities – non-marketing activities…

Một số ví dụ về MECE (Source : craftingcase)

Phần tiếp theo sẽ là một số ví dụ về một số cách break down vấn đề để MECE